Noc morderców. Kaźń polskich profesorów we Lwowie

Dieter Schenk
Noc morderców
Kaźń polskich profesorów we Lwowie
Holokaust we Wschodniej Galicji

Tłumacznie: Paweł Zarychta

Tytuł oryginału niemieckiego:
 Der Lemberger Professorenmord und der Holocaust in Ostgalizien
Wydawnictwo Dietz (Bonn)
 

Pod koniec września 2011 r. w naszym wydawnictwie ukaże się książka autorstwa Dietera Schenka opisująca jedno z najbardziej tragicznych a zapomnianych wydarzeń z okresu II wojny światowej. W kilka dni po wkroczeniu wojsk niemieckich do Lwowa, wieczorem 3 lipca 1941 r. zostało aresztowanych 25 profesorów wyższych uczelni a także kilkanaście przebywających w ich domach osób. Po krótkim przesłuchaniu nad ranem 4 lipca zostali wszyscy zamordowani. Wykonawcami tej zbrodni byli członkowie specjalnej jednostki policyjnej III Rzeszy - Einsatzkommando zur besonderen Verwendung. Do końca lipca 1941 r. dokonano kolejnych aresztowań i egzekucji. Jako ostatni zginał wieloletni premier rządu polskiego sprzed 1939 r. i także profesor Politechniki Lwowskiej – Kazimierz Bartel.
Dieter Schenk nie koncentruje się na samej zbrodni, porusza szereg dodatkowych zagadnień, nakreśla tło poprzedzające tragiczne wydarzenia, jak również opisuje w szerszym kontekście politykę eksterminacyjną na zajętych terenach. Niezwykle ciekawa dla polskiego czytelnika jest cześć poświęcona śledztwom jakie były prowadzone po 1945 r. zarówno w Niemczech, jak i w Polsce. Dieter Schenk dotarł do źródeł w niemieckich archiwach nieznanych dotychczas polskim historykom.
Przed 1989 r. władze ukraińskie i niemieckie niechętnie wspominały o mordzie dokonanym na polskich profesorach lwowskich uczelni. Pamiętały o nich ich rodziny, przyjaciele czy dawni uczniowie. Warto nadmienić, że do dnia dzisiejszego żyje trzech synów zamordowanych osób – Jan Longchamps de Berier, Stanisław Grzędzielski, Zbigniew Kostecki. W tym roku mija dokładnie 70 lat od dokonania tej zbrodni. Książka będzie doskonałym pretekstem aby przypomnieć to wydarzenie. Patronat medialny nad książką objęły trzy ważne czasopisma opiniotwórcze - Rzeczpospolita , Tygodnik Powszechny, Nowa Europa Wschodnia oraz portal histmag.org
Wydanie książki pokrywa się z odsłonięcie we Lwowie, na miejscu zbrodni, nowego pomnika. Oficjalne uroczystości odbędą się 3 lipca 2011 r. we Lwowie.

Bardzo ważne w tym projekcie jest również postać autora. Dieter Schenk jest niezwykle zasłużonym historykiem, autorem książek o zbrodniach nazistowskich na terenie okupowanej Polski. Jego książka Poczta Polska w Gdańsku. Dzieje pewnego niemieckiego zabójstwa sądowego (Wydawnictwo Oscar, Gdańsk 1999) o losach polskich pocztowców z Gdańska oraz o ich procesie i mordzie we wrześniu 1939 r. przyczyniła się do przeprowadzenia przez Sąd Krajowy w Lubece rewizji wyroku oraz do rehabilitacji i uniewinnienia skazanych obrońców poczty gdańskiej. Za swoją działalność został odznaczony Krzyżem Oficerskim Orderu Zasług RP, od 2003 r. jest Honorowy Obywatel Miasta Gdańska. W 2009 r. ukazała się w Polsce jego książka – Hans Frank. Biografia generalnego gubernatora (Wydawnictwo Znak, Kraków).
Wierzymy, i taki jest też nasz cel, że książka Dietera Schenka może stać się pretekstem aby o zbrodni sprzed 70 lat na nowo w Polsce rozmawiano, aby pomordowanym profesorom oddać należną pamięć i cześć. Wierzymy, że wydając naszą książkę w pewnym sensie spełniamy dzieło podjęte przez Profesor Karolinę Lanckorońską. Była ona bowiem jedną z osób które zaangażowały się w wyjaśnienie tej zbrodni i ukaranie winnych. Podczas procesu Hansa Krügera, jednego ze zbrodniarzy odpowiedzialnych za mord, przed sądem w Münster w 1967 r. Pani Profesor Karolina Lanckorońska występowała w charakterze świadka, ale sąd niemiecki nie skazał go ostatecznie za mord na polskich profesorach we Lwowie.
Tytuł polskiego wydania   Noc morderców odnosi się zarówno do czasu tragicznych wydarzeń  nocy z 3 na 4 lipca 1941 r. jak i ma wymiar symboliczny - noc jako ciemny czas, czas mordów i zbrodni na ludności cywilnej, przede wszystkim żydowskiej. Należy też podkreślać, że na Wzgórzach Wuleckich, 4 lipca 1941 r. zginęli polscy profesorowie wyższych uczelni Lwowa. Ich jedynym przestępstwem było tylko to, że byli Polakami. Ta zapomniana zbrodnia z lipca 1941 r. wpisuje się w okrutny plan nazistowskiej polityki unicestwienia polskiej inteligencji i polskich elit na terenach okupowanych przez III Rzeszę.

 

 
 

© 2010 Wysoki Zamek